Temel terimler — call, put, strike, premium, expiry ve strateji adları bilinçli olarak İngilizce bırakıldı. Uluslararası borsalarda işlem yapmak için bu terimlere alışmalısınız. Türkçe karşılıkları sayfa sonunda vardır.
Spreadler · Defined risk
Vertical spread ve Iron Condor
Bir opsiyon alın, birini satın — maliyeti düşürün veya riski tanımlayın. Bu sayfa bull call spread, bear put spread ve Iron Condor’u payoff resmi ve Builder bağlantısıyla anlatır. Defined risk, max zararın tamamını kaybedemeyeceğiniz anlamına gelmez — yalnızca belirsiz (sınırsız) olmamasıdır.
Neden spread?
Naked long call sadedir ama tüm premium’u ödersiniz. Naked short call’un riski büyük olabilir. Vertical spread, aynı expiry’de bir alış ve bir satışı eşler; max zarar (ve çoğu zaman max kâr) tavanlanır.
Builder şablonlarındaki premium örnektir — sayıları gerçek sanmadan önce canlı options chain’e göre düzenleyin. 1 kontrat = 100 hisse. 1$ kote = 100$ nakit.
Bullish · defined risk · long call’dan sonraki 2. strateji
Bull call spread — daha ucuz bullish yol
Bu genelde long call’dan sonra öğrenilen ikinci stratejidir. Neden? Long call, time decay’in (theta) ne kadar sert olabileceğini öğretir. Bull call spread, long call’unuzun üzerine daha OTM bir call satarak bu sorunun bir kısmını çözer.
Kaldıraç durur ama peşin daha az ödersiniz ve theta’yı daha az hissedersiniz. Takas: upside short strike’ta tavanlanır.
Şöyle düşünün: Hisse 100$. Aynı expiry’de 100$ call’u 6.50$’ye alır, 110$ call’u 2.50$’ye satarsınız. Net 4.00$ ödersiniz (400$). Hisse 110$+ olursa spread genişliği 10$ eder (1000$). Kâr = 10$ − 4$ = 6$ (600$). Hisse 100$ altında kalırsa ikisi de değersiz expire olur; zarar yalnızca 4$ (400$).
Nasıl kurulur
1 call alın — paraya daha yakın (düşük strike)
1 call satın — daha OTM (yüksek strike)
İkisi de call, aynı expiry, aynı underlying
Tek emir olarak girin. Ayrı ayrı “leg in” risk ekler — bir bacak aleyhinize kaçabilir.
Aynı işlem: call debit spread, vertical spread, long call spread.
Short call daha OTM’dir. Long call maliyetini düşüren credit verir ve theta’yı yumuşatır; ama upside’ı da tavanlar.
Zone
Formula
Örnek 100/110
Max Profit
Spread genişliği − net debit
10 - 4 = 6$ (600$). Hisse ≥ 110$ olunca. 110$ üstünde long call’da kazandığınız her 1$’ı short call’da kaybedersiniz.
Max Loss
Ödenen net debit
4$ (400$). Expiry’de hisse ≤ 100$ ise — iki call da değersiz expire olur.
Breakeven
Long strike + net debit
100 + 4 = 104$. Kâr için hisse 104$ üstünde kapanmalı. Tam 104$’da düz. Break-even civarında exercise/assignment’a bakın.
Nasıl okunur: Soldaki kırmızı yatay = hisse long call strike altındayken max zarar (ödenen debit). Çapraz yukarı = strike’lar arasında kâr büyür. Sağdaki düz çizgi = short call strike’ta tavan max kâr. Noktalı mavi = break-even = long call strike + toplam premium.
Sıfırdan kontrol: 400$ riske edip 600$ hedeflersiniz. Break-even 104$. 100$ altında = 400$ zarar. 100$–110$ arası = kısmi kâr. 110$ ve üstü = max 600$. Hisse 200$ olsa da kâr 600$’da durur.
Gerçek örnek: XLF (finans ETF)
XLF’nin 45 günde ılımlı yükseleceğini düşünüyoruz. XLF 47.82$, hedef 51$. Geniş ETF, makul bid/ask, çok strike.
XLF fiyatı: 47.82$
Expiry: 45 gün
48 Call al @ 1.69$
51 Call sat @ 0.38$
Net debit: 1.31$ (131$) — aynı zamanda max zarar
Break-even: 48$ + 1.31$ = 49.31$
Max kâr: 3.00$ genişlik − 1.31$ = 1.69$ (169$) eğer XLF ≥ 51$
Doldurmanın mid-price’da olduğunu varsayıyoruz. Limit emir kullanın, mid’den başlayın.
Sonuç
Ne olur
Positive — XLF to 53$ at expiry
Both calls ITM with 100% intrinsic. Long 48 call worth 5.00$ (53$-48$), short 51 call worth 2.00$ (53$-51$). Spread value = 3.00$. Profit = 3.00$ - 1.31$ = 1.69$ (169$). Note: short call likely assigned before expiry when deep ITM near expiry — that's okay, you exercise long call to cover.
Negative — XLF to 44$
Both calls OTM → 0$. Spread value 0$. You lose 1.31$ (131$). This trade actually hit ~80% max profit mid-way — should have closed early. Time is risk. Don't be greedy.
3 büyük risk (artı theta)
1. Early assignment risk: Short call can be assigned when ITM, risk rises near expiry. Fix: just exercise your long call — offsets short stock, closes position. Usually happens when short call has no extrinsic value left, meaning you're at max profit anyway.
2. IV Crush: Long options like high IV. If IV drops sharply after you enter (common after earnings, Fed meetings, jobs reports), both legs lose value, but long call loses more. Spread shrinks, you can lose even if direction right.
3. Liquidity risk: Thin stocks/ETFs = wide bid/ask spreads, low open interest, low volume. Hard to get filled at decent price, especially when volatility jumps.
4. Time decay — less bad than long call: You're net long premium, so theta works slightly against you. Stock must move quick enough. But decay is less severe than single long call because short call loses value in your favor. Long call decays even if stock flat; short call helps offset. Far OTM long calls decay fastest early.
Implied Volatility — ne zaman kullanılır
Bull call spread is net debit, benefits from rising IV. If IV rises after entry, both legs gain, long usually gains more. If IV drops, both lose, long takes bigger hit. Spread shrinks.
Best when IV is steady or rising after entry. Dangerous before known event (earnings) — IV crush can wreck trade if move not fast/strong. Pro tip: Enter when IV low but expected to rise. Target: long call IV 30-50%, short call IV 20-40%.
Strike seçimi — yeni başlayan kuralları
Spread’i ne kadar bullish olduğunuza göre ayarlayabilirsiniz:
Görüş
Example (Stock 500$)
Takas
Hafif bullish
Buy 500$ call, sell 503$ call (3$ width)
Düşük maliyet, daha düşük max kâr, max kâra daha yüksek olasılık
Orta bullish
Buy 500$ call, sell 510$ call (10$ width)
Dengeli maliyet ve ödül — çoğu kişi buradan başlar
Agresif bullish
Buy 500$ call, sell 520$ call (20$ width)
Yüksek maliyet, büyük kâr potansiyeli, daha düşük olasılık
Narrow spread: cheaper, lower max profit, higher chance of hitting max.
Wide spread: more expensive, higher max profit, lower chance.
Don't go too narrow like 100/101 for 0.40$ — high prob but tiny payoff, commissions eat it.
Beginner sweet spot: I like long call ~3-5% OTM, short leg ~7% OTM. Balances affordability with decent probability.
Expiry nasıl seçilir
You're net long options, time not on your side. Theta eats long option daily.
1-2 months until expiration is great entry for vertical spreads. Longer than that, you overpay for long option.
Gives time to adjust/exit if wrong. With 4 DTE, no time to roll.
Take profit early: If you lock 80% of max profit with ~2 weeks left, close it. Risk/reward not worth holding. Bears make money, bulls make money, but pigs get slaughtered.
Delta seçimi — yeni başlayan rehberi
Delta = how much option price moves per 1$ stock move, and rough probability ITM.
Leg
Target Delta
Why
Long Call
0.50 - 0.60
Higher probability, decent stock sensitivity
Short Call
0.20 - 0.35
Less likely to finish ITM, caps upside but cheaper
Delta Spread
0.30 - 0.40
Wide enough to profit, narrow enough realistic
Nasıl yönetilir — kur-unut değil
Take profits before expiry: If at/near max profit, close early. If you hold, long call ITM may be auto-exercised → you buy 100 shares at strike. If short call OTM, you're left long stock you didn't want. If both ITM, exercised + assigned = extra fees vs just closing spread.
Roll short leg up to higher strike to increase max profit (if stock strong).
Roll long leg closer to money to regain delta if stock pulls back.
Roll both legs up/down together to reposition (4-way vertical).
Roll expiration out later if need more time — roll both legs same time as 4-way. Don't roll one leg only, you get exposed.
Watch commissions. Rolling, especially 4-way trades, gets expensive. Factor fees into P/L.
Greeks — bull call spread’te ne önemli
Greek
Effect
Beginner meaning
Delta
Positive
Long call adds positive delta, short offsets some. Net delta rises as stock rises. You make money when stock up.
Gamma
Slightly Positive
Long adds gamma, short subtracts. Net gamma lower than single long call — less sensitive to sharp moves, smoother P/L.
Theta
Slightly Negative
Long loses value daily, short gains. Not fully offset — time decay slightly against you.
Vega
Neutral to Slightly Positive
Long benefits from IV rise, short hurt. Net vega low — volatility changes minimal impact. Best in low IV rising to high.
Rho
Neutral
Long benefits from rising rates, short hurt. Mostly offset. Minimal, especially short-dated.
Sıfırdan özet: Buy lower call, sell higher call, same expiry, pay debit. Max profit = width - debit (capped), max loss = debit (defined), breakeven = long strike + debit. Cheaper than long call, less theta pain, but upside capped. Use 1-2 months expiry, take 80% profit early, watch assignment and IV crush.
Bir bear put spread (put debit spread) birçok kişinin ılımlı bearish görüşü defined risk ile ifade etme yoludur. Daha yüksek strike’tan put alır, daha düşük strike’tan put satarsınız; aynı expiry. Net debit ödersiniz.
Sade dille: hisse düşsün istersiniz ama ödediğiniz tutarı azaltmak için daha ucuz, daha düşük strike’lı put satarsınız. Bu aynı zamanda kazanabileceğiniz tutarı tavanlar — short put, long put’un kazancını sınırlar.
Max zarar = ödenen net debit (spread başı ×100)
Max kâr ≈ (strike genişliği − net debit) × 100, expiry’de hisse short put’ta veya altındaysa
Break-even ≈ long put strike − ödenen net premium
Long strike’ın altında bearish-neutral’siniz; sert yükseliş zarar eder (debit gidebilir)
Example: Hisse 100$ civarı. 100$ put alın, 90$ put satın, net debit 4$.
Genişlik = 10$. Max zarar = spread başı 400$. Max kâr ≈ (10$ − 4$) × 100 = 600$.
Break-even ≈ 100$ − 4$ = 96$. Expiry’de 90$ altında yine yalnızca max 600$ — short put sonrası kazancı keser.
Mavi = kâr bölgesi · Kırmızı = zarar. Yeşil X = break-even (long put strike − net premium). Short put strike’ta max kâr düzleşir.
Yeni başlayan bunu neden çalışır
Yalnızca put almaktan ucuz (short put long put’u finanse eder)
Risk ilk günden belli (debit)
Bull call spread ile aynı “vertical” fikir; düşüş için ters çevrilmiş
Builder’da yükleyin, gerçek chain debit’ine yaklaştırın, underlying’i short strike’ın altına çekin; düz expiry çizgisinde max kârı görün.
Risk: Defined risk sıfır risk değildir. Debitin %100’ünü kaybedebilirsiniz. Short put deep ITM olursa early assignment olabilir. Yalnızca eğitim.
Ne zaman kullanmayın: Dev bir çöküş bekliyorsanız (long put daha çok ödeyebilir); debit kabul edilebilir max zarar değilse; put kanadı likit değilse.
Neutral · defined risk · credit structure
Iron condor
Iron Condor, piyasanın altında bir bull put spread ile üstünde bir bear call spread’i aynı expiry’de birleştirir. Net credit alırsınız. Hisse iki short strike arasında bir bantta kalsın istersiniz ki short opsiyonlar değersiz expire olsun (veya ucuza geri alınsın).
Sade dille: iki yana “kanat” sigortası satar, daha OTM opsiyon alırsınız ki çöküş veya sert yükseliş sınırsız zarar üretmesin. Fiyat ortada sakin kalırsa kâr en büyüktür.
Max kâr ≈ alınan net credit; fiyat short put ile short call arasında biterse
Max zarar ≈ test edilen kanadın genişliği − credit (yine tanımlı)
Break-even’ler ≈ short put − credit (alt) ve short call + credit (üst)
Sezgi: neutral / bant; sert trend ve IV sıçraması fiyatı bir kanada itebilir
Example sketch: Short 90$ put / long 80$ put + short 110$ call / long 120$ call. Credit alın. İdeal: hisse expiry’ye kadar kabaca 90$–110$ arasında kalsın; iki short OTM expire etsin.
Diyagram nasıl okunur
A → B (sol eğim): long put kanadı ve short put — condor’un bear-put yanı
B → C (düz tepe): short put ile short call arasındaki max kâr bölgesi
C → D (sağ eğim): short call ve long call — bull-call yanı
Max kâr = alınan net premium (condor başı credit × 100)
Max zarar = bir kanadın strike genişliği − net premium (hangi taraf kırılırsa)
Yeşil X = alt ve üst break-even
Yeni başlayan ipuçları
Önce her vertical’i ayrı anlayın (bull put + bear call), sonra birleştirin
Daha geniş short strike = daha çok alan / genelde daha az credit; daha sıkı short = daha çok credit / daha az alan
Likidite önemli: dar spread ve makul open interest’li underlying tercih edin
Builder’da Iron Condor şablonunu açın; spot’u ortaya ve bir kanadın dışına kaydırın
Risk: Tanımlı max zarar credit’in birkaç katı olabilir. Short bacakta assignment riski vardır. Kanattan gap max zarara hızla yaklaşabilir. Yalnızca eğitim — işlem tavsiyesi değil.
Yukarıdaki Yükle düğmesine tıklayın (veya Builder menüsünden şablon seçin).
Strike ve premium’u gerçek chain’e yaklaştırın.
Days Remaining’i kaydırın — noktalı çizgi düz expiry çizgisine yaklaşır (theta).
Grafiğin altında Net Debit/Credit, max kâr/zarar ve Greeks’i okuyun.
Risk: Defined-risk “risk yok” değildir. Max zararın tamamını kaybedebilirsiniz; canlı piyasada early assignment, temettü ve likidite önemlidir. Yalnızca eğitim.
IV çok yüksekken debit spread almak, IV düşünce yine incitebilir (iki bacak da ucuzlayabilir). Yüksek IV’de credit spread cazip görünür ama hata payı ister.
Earnings
Underlying short strike’ınızı gap’le aşarsa defined-risk spread bir gecede max zararın tamamını kaybedebilir. Boyutu credit’e göre değil, tam max zarara göre ayarlayın.
Liquidity
Dört bacaklı yapılar (Iron Condor) bid–ask sürtünmesini çoğaltır. Öğrenirken likit underlying seçin.
Alıştırma: Open bear put spread and iron condor. Drag price into the max-profit zone, then outside a wing — confirm max loss is capped.