Temel terimler — call, put, strike, premium, expiry ve strateji adları bilinçli olarak İngilizce bırakıldı. Uluslararası borsalarda işlem yapmak için bu terimlere alışmalısınız. Türkçe karşılıkları sayfa sonunda vardır.

Spreadler · Defined risk

Vertical spread ve Iron Condor

Bir opsiyon alın, birini satın — maliyeti düşürün veya riski tanımlayın. Bu sayfa bull call spread, bear put spread ve Iron Condor’u payoff resmi ve Builder bağlantısıyla anlatır. Defined risk, max zararın tamamını kaybedemeyeceğiniz anlamına gelmez — yalnızca belirsiz (sınırsız) olmamasıdır.

Neden spread?

Naked long call sadedir ama tüm premium’u ödersiniz. Naked short call’un riski büyük olabilir. Vertical spread, aynı expiry’de bir alış ve bir satışı eşler; max zarar (ve çoğu zaman max kâr) tavanlanır.

Builder şablonlarındaki premium örnektir — sayıları gerçek sanmadan önce canlı options chain’e göre düzenleyin. 1 kontrat = 100 hisse. 1$ kote = 100$ nakit.
Bullish · defined risk · long call’dan sonraki 2. strateji

Bull call spread — daha ucuz bullish yol

Bu genelde long call’dan sonra öğrenilen ikinci stratejidir. Neden? Long call, time decay’in (theta) ne kadar sert olabileceğini öğretir. Bull call spread, long call’unuzun üzerine daha OTM bir call satarak bu sorunun bir kısmını çözer.

Kaldıraç durur ama peşin daha az ödersiniz ve theta’yı daha az hissedersiniz. Takas: upside short strike’ta tavanlanır.

Şöyle düşünün: Hisse 100$. Aynı expiry’de 100$ call’u 6.50$’ye alır, 110$ call’u 2.50$’ye satarsınız. Net 4.00$ ödersiniz (400$). Hisse 110$+ olursa spread genişliği 10$ eder (1000$). Kâr = 10$ − 4$ = 6$ (600$). Hisse 100$ altında kalırsa ikisi de değersiz expire olur; zarar yalnızca 4$ (400$).

Nasıl kurulur

Aynı işlem: call debit spread, vertical spread, long call spread.

Payoff — nerede kazanır, kaybeder, başabaş olursunuz

Short call daha OTM’dir. Long call maliyetini düşüren credit verir ve theta’yı yumuşatır; ama upside’ı da tavanlar.

ZoneFormulaÖrnek 100/110
Max ProfitSpread genişliği − net debit10 - 4 = 6$ (600$). Hisse ≥ 110$ olunca. 110$ üstünde long call’da kazandığınız her 1$’ı short call’da kaybedersiniz.
Max LossÖdenen net debit4$ (400$). Expiry’de hisse ≤ 100$ ise — iki call da değersiz expire olur.
BreakevenLong strike + net debit100 + 4 = 104$. Kâr için hisse 104$ üstünde kapanmalı. Tam 104$’da düz. Break-even civarında exercise/assignment’a bakın.
Bull call spread payoff chart: limited profit above short strike, limited loss equal to net debit, break-even at long strike plus premium
Nasıl okunur: Soldaki kırmızı yatay = hisse long call strike altındayken max zarar (ödenen debit). Çapraz yukarı = strike’lar arasında kâr büyür. Sağdaki düz çizgi = short call strike’ta tavan max kâr. Noktalı mavi = break-even = long call strike + toplam premium.
Sıfırdan kontrol: 400$ riske edip 600$ hedeflersiniz. Break-even 104$. 100$ altında = 400$ zarar. 100$–110$ arası = kısmi kâr. 110$ ve üstü = max 600$. Hisse 200$ olsa da kâr 600$’da durur.

Gerçek örnek: XLF (finans ETF)

XLF’nin 45 günde ılımlı yükseleceğini düşünüyoruz. XLF 47.82$, hedef 51$. Geniş ETF, makul bid/ask, çok strike.

Doldurmanın mid-price’da olduğunu varsayıyoruz. Limit emir kullanın, mid’den başlayın.
SonuçNe olur
Positive — XLF to 53$ at expiryBoth calls ITM with 100% intrinsic. Long 48 call worth 5.00$ (53$-48$), short 51 call worth 2.00$ (53$-51$). Spread value = 3.00$. Profit = 3.00$ - 1.31$ = 1.69$ (169$). Note: short call likely assigned before expiry when deep ITM near expiry — that's okay, you exercise long call to cover.
Negative — XLF to 44$Both calls OTM → 0$. Spread value 0$. You lose 1.31$ (131$). This trade actually hit ~80% max profit mid-way — should have closed early. Time is risk. Don't be greedy.

3 büyük risk (artı theta)

Implied Volatility — ne zaman kullanılır

Bull call spread is net debit, benefits from rising IV. If IV rises after entry, both legs gain, long usually gains more. If IV drops, both lose, long takes bigger hit. Spread shrinks.

Best when IV is steady or rising after entry. Dangerous before known event (earnings) — IV crush can wreck trade if move not fast/strong. Pro tip: Enter when IV low but expected to rise. Target: long call IV 30-50%, short call IV 20-40%.

Strike seçimi — yeni başlayan kuralları

Spread’i ne kadar bullish olduğunuza göre ayarlayabilirsiniz:

GörüşExample (Stock 500$)Takas
Hafif bullishBuy 500$ call, sell 503$ call (3$ width)Düşük maliyet, daha düşük max kâr, max kâra daha yüksek olasılık
Orta bullishBuy 500$ call, sell 510$ call (10$ width)Dengeli maliyet ve ödül — çoğu kişi buradan başlar
Agresif bullishBuy 500$ call, sell 520$ call (20$ width)Yüksek maliyet, büyük kâr potansiyeli, daha düşük olasılık
Beginner sweet spot: I like long call ~3-5% OTM, short leg ~7% OTM. Balances affordability with decent probability.

Expiry nasıl seçilir

You're net long options, time not on your side. Theta eats long option daily.

Delta seçimi — yeni başlayan rehberi

Delta = how much option price moves per 1$ stock move, and rough probability ITM.

LegTarget DeltaWhy
Long Call0.50 - 0.60Higher probability, decent stock sensitivity
Short Call0.20 - 0.35Less likely to finish ITM, caps upside but cheaper
Delta Spread0.30 - 0.40Wide enough to profit, narrow enough realistic

Nasıl yönetilir — kur-unut değil

Watch commissions. Rolling, especially 4-way trades, gets expensive. Factor fees into P/L.

Greeks — bull call spread’te ne önemli

GreekEffectBeginner meaning
DeltaPositiveLong call adds positive delta, short offsets some. Net delta rises as stock rises. You make money when stock up.
GammaSlightly PositiveLong adds gamma, short subtracts. Net gamma lower than single long call — less sensitive to sharp moves, smoother P/L.
ThetaSlightly NegativeLong loses value daily, short gains. Not fully offset — time decay slightly against you.
VegaNeutral to Slightly PositiveLong benefits from IV rise, short hurt. Net vega low — volatility changes minimal impact. Best in low IV rising to high.
RhoNeutralLong benefits from rising rates, short hurt. Mostly offset. Minimal, especially short-dated.
Sıfırdan özet: Buy lower call, sell higher call, same expiry, pay debit. Max profit = width - debit (capped), max loss = debit (defined), breakeven = long strike + debit. Cheaper than long call, less theta pain, but upside capped. Use 1-2 months expiry, take 80% profit early, watch assignment and IV crush.
Builder’da Bull Call Spread yükle → Temel mi? ← Temeller Long Call
Bearish · defined risk · debit spread

Bear put spread

Bir bear put spread (put debit spread) birçok kişinin ılımlı bearish görüşü defined risk ile ifade etme yoludur. Daha yüksek strike’tan put alır, daha düşük strike’tan put satarsınız; aynı expiry. Net debit ödersiniz.

Sade dille: hisse düşsün istersiniz ama ödediğiniz tutarı azaltmak için daha ucuz, daha düşük strike’lı put satarsınız. Bu aynı zamanda kazanabileceğiniz tutarı tavanlar — short put, long put’un kazancını sınırlar.

Example: Hisse 100$ civarı. 100$ put alın, 90$ put satın, net debit 4$.
Genişlik = 10$. Max zarar = spread başı 400$. Max kâr ≈ (10$ − 4$) × 100 = 600$.
Break-even ≈ 100$ − 4$ = 96$. Expiry’de 90$ altında yine yalnızca max 600$ — short put sonrası kazancı keser.
Bearish put spread payoff diagram: max profit left of short put strike, break-even between strikes, max loss right of long put strike

Mavi = kâr bölgesi · Kırmızı = zarar. Yeşil X = break-even (long put strike − net premium). Short put strike’ta max kâr düzleşir.

Yeni başlayan bunu neden çalışır

Builder’da yükleyin, gerçek chain debit’ine yaklaştırın, underlying’i short strike’ın altına çekin; düz expiry çizgisinde max kârı görün.
Risk: Defined risk sıfır risk değildir. Debitin %100’ünü kaybedebilirsiniz. Short put deep ITM olursa early assignment olabilir. Yalnızca eğitim.
Builder’da Bear Put Spread yükle →
Ne zaman kullanmayın: Dev bir çöküş bekliyorsanız (long put daha çok ödeyebilir); debit kabul edilebilir max zarar değilse; put kanadı likit değilse.
Neutral · defined risk · credit structure

Iron condor

Iron Condor, piyasanın altında bir bull put spread ile üstünde bir bear call spread’i aynı expiry’de birleştirir. Net credit alırsınız. Hisse iki short strike arasında bir bantta kalsın istersiniz ki short opsiyonlar değersiz expire olsun (veya ucuza geri alınsın).

Sade dille: iki yana “kanat” sigortası satar, daha OTM opsiyon alırsınız ki çöküş veya sert yükseliş sınırsız zarar üretmesin. Fiyat ortada sakin kalırsa kâr en büyüktür.

Example sketch: Short 90$ put / long 80$ put + short 110$ call / long 120$ call. Credit alın. İdeal: hisse expiry’ye kadar kabaca 90$–110$ arasında kalsın; iki short OTM expire etsin.
Iron condor payoff diagram showing max profit between short strikes B and C, break-evens, and defined max loss on both wings

Diyagram nasıl okunur

Yeni başlayan ipuçları

Risk: Tanımlı max zarar credit’in birkaç katı olabilir. Short bacakta assignment riski vardır. Kanattan gap max zarara hızla yaklaşabilir. Yalnızca eğitim — işlem tavsiyesi değil.
Builder’da Iron Condor yükle →

Builder’da nasıl alıştırma yapılır

  1. Yukarıdaki Yükle düğmesine tıklayın (veya Builder menüsünden şablon seçin).
  2. Strike ve premium’u gerçek chain’e yaklaştırın.
  3. Days Remaining’i kaydırın — noktalı çizgi düz expiry çizgisine yaklaşır (theta).
  4. Grafiğin altında Net Debit/Credit, max kâr/zarar ve Greeks’i okuyun.
Risk: Defined-risk “risk yok” değildir. Max zararın tamamını kaybedebilirsiniz; canlı piyasada early assignment, temettü ve likidite önemlidir. Yalnızca eğitim.
Tam Builder’ı aç ← Temeller

Spread’ler yeni başlayanı nerede yakalar

IV & debit spreads

IV çok yüksekken debit spread almak, IV düşünce yine incitebilir (iki bacak da ucuzlayabilir). Yüksek IV’de credit spread cazip görünür ama hata payı ister.

Earnings

Underlying short strike’ınızı gap’le aşarsa defined-risk spread bir gecede max zararın tamamını kaybedebilir. Boyutu credit’e göre değil, tam max zarara göre ayarlayın.

Liquidity

Dört bacaklı yapılar (Iron Condor) bid–ask sürtünmesini çoğaltır. Öğrenirken likit underlying seçin.

Alıştırma: Open bear put spread and iron condor. Drag price into the max-profit zone, then outside a wing — confirm max loss is capped.